Masteron propionian a psychika: nastrój, agresja, sen

Wśród użytkowników masteron propionian ma reputację preparatu, który dodaje «pewności siebie» i «złości» na treningach. Czy potwierdza to nauka i jaką cenę może płacić psychika? Redakcja zebrała to, co wiadomo o wpływie androgenów na nastrój, agresję i sen, oraz osobno przeanalizowała okres po odstawieniu, gdy problemy psychiczne często stają się najostrzejsze.

Androgeny i mózg: podstawowe mechanizmy

Masteron to drostanolon, pochodna dihydrotestosteronu (DHT) z grupą 2α-metylową. Podobnie jak inne androgeny wiąże się z receptorami androgenowymi, które znajdują się nie tylko w mięśniach, ale i w wielu obszarach mózgu: ciele migdałowatym, podwzgórzu, hipokampie, korze przedczołowej. Strefy te odpowiadają za emocje, motywację, reakcję na zagrożenie i regulację snu.

W odróżnieniu od testosteronu drostanolon nie przekształca się w estradiol. To istotne, ponieważ część efektów testosteronu na mózg, według badań, realizuje się właśnie przez estrogeny. A zatem profil efektów psychicznych drostanolonu teoretycznie może różnić się od profilu testosteronu, ale bezpośrednich badań porównawczych u ludzi nie ma.

Androgeny wpływają też na układy neuroprzekaźnikowe — dopaminergiczny, serotoninergiczny, GABA-ergiczny. W modelach zwierzęcych wysokie dawki steroidów anabolicznych zmieniały wrażliwość tych układów, co może tłumaczyć zarówno wzrost motywacji, jak i podwyższoną reaktywność na bodźce.

Trzeba uczciwie przyznać granice wiedzy: praktycznie wszystkie dane o efektach psychicznych uzyskano w badaniach testosteronu lub w obserwacjach użytkowników, którzy łączą kilka preparatów. Oddzielenie wkładu właśnie masteronu w takich warunkach jest niemożliwe, dlatego redakcja mówi o nim jak o przedstawicielu klasy.

Nastrój i «pewność siebie»: co mówią badania

Najbardziej znane badanie kontrolowane na ten temat przeprowadzili Pope, Kouri i Hudson (2000). Zdrowym mężczyznom w schemacie podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo podawano ponadfizjologiczne dawki cypionianu testosteronu. U większości uczestników zmiany nastroju były umiarkowane, ale u niewielkiej części rozwinęły się wyraźne objawy hipomaniakalne.

Hipomania to stan podwyższonego nastroju, energii i pewności siebie, zmniejszonej potrzeby snu, impulsywności. Użytkownicy często opisują właśnie takie odczucia jako «bojowy nastrój». Problem w tym, że granica między przyjemną energią a ryzykownym zachowaniem jest indywidualna i nie zawsze zauważalna dla samej osoby.

Przegląd systematyczny Piacentino i współautorów (2015) podsumował, że stosowanie steroidów anabolicznych wiąże się z podwyższoną częstością objawów nastroju — od hipomanii podczas stosowania do depresji po odstawieniu. Autorzy podkreślają, że u osób z wyjściową podatnością efekty te są silniej wyrażone.

Reakcja na androgeny jest bardzo różna: u jednych osób nie ma zauważalnych zmian, u innych nawet umiarkowane dawki wywołują wyraźne wahania nastroju. Przewidzieć z góry, do której grupy należy konkretna osoba, jest niemożliwe.

Drażliwość i agresja

Związek steroidów anabolicznych z agresją to jeden z najczęściej omawianych tematów. W badaniu Pope'a i współautorów (2000) ponadfizjologiczne dawki testosteronu podwyższały wskaźniki reakcji agresywnych w testach laboratoryjnych, choć średnio efekt był umiarkowany i bardzo różnił się między uczestnikami.

Badania obserwacyjne pokazują wyższą częstość zachowań agresywnych i przemocowych wśród użytkowników steroidów, ale tu trudno oddzielić efekt preparatu od cech osobowości, spożycia alkoholu i innych substancji (Pope et al., 2014). Prawdopodobnie androgeny raczej wzmacniają istniejące skłonności, niż tworzą agresję «od zera».

Co do masteronu istnieje rozpowszechniona opinia, że «dodaje złości» silniej niż inne preparaty, ponieważ jest pochodną DHT. Naukowych dowodów tego twierdzenia redakcja nie znalazła: w literaturze recenzowanej nie ma badań, które porównywałyby agresywność przy drostanolonie i testosteronie.

Praktycznie ważne są nie skale laboratoryjne, lecz następstwa w życiu: konflikty w rodzinie, w pracy, na drodze. Jeśli bliscy zauważają, że człowiek stał się ostry, niecierpliwy, szybko «wybucha», to sygnał, do którego warto podejść poważnie, a nie zrzucać go na «charakter».

Sen i oddychanie nocne

Użytkownicy steroidów anabolicznych niejednokrotnie skarżą się na pogorszenie snu: trudniej zasnąć, sen staje się płytki, częstsze są nocne wybudzenia. Mechanizmy nie są do końca wyjaśnione; prawdopodobnie znaczenie mają pobudzający wpływ androgenów na układ nerwowy, wzrost napięcia współczulnego oraz towarzyszące spożycie stymulantów.

Odrębny temat to obturacyjny bezdech senny. Wiadomo, że wysokie dawki testosteronu mogą pogarszać oddychanie nocne. W badaniu Liu i współautorów (2003) krótki cykl wysokich dawek testosteronu u starszych mężczyzn pogarszał wskaźniki oddychania podczas snu. Właśnie dlatego bezdech senny jest rozpatrywany wśród przeciwwskazań do terapii testosteronem w wytycznych klinicznych.

Dla osób z dużą masą ciała i szyją typu «zapaśniczego» ryzyko bezdechu i tak jest podwyższone. Dodatkowe obciążenie androgenami może nasilić problem, a niedobór snu z kolei pogarsza nastrój i podwyższa drażliwość — zamyka się kolejne koło.

Kilka oznak, które powinny zaniepokoić:

• głośne chrapanie z pauzami, które zauważają bliscy;
• poranny ból głowy i uczucie «rozbicia»;
• senność w ciągu dnia mimo dostatecznej długości snu;
• nocne wybudzenie z uczuciem braku powietrza;
• utrzymujący się wzrost ciśnienia rano.

Przy takich objawach zasadne jest zwrócenie się do somnologa: polisomnografia pozwala dokładnie zdiagnozować bezdech, który dobrze poddaje się leczeniu.

Po odstawieniu: depresja i uzależnienie

Paradoksalnie, ale najpoważniejsze problemy psychiczne często pojawiają się nie podczas stosowania, lecz po nim. Egzogenne androgeny hamują własną produkcję testosteronu, i po odstawieniu człowiek może przez tygodnie i miesiące pozostawać w stanie niedoboru hormonalnego: apatia, zmęczenie, obniżony nastrój, brak libido.

Kanayama i współautorzy (2008) opisali depresję po odstawieniu jako ważny fenomen kliniczny i jeden z mechanizmów kształtowania uzależnienia od steroidów anabolicznych. Człowiek wraca do preparatu nie dla wyników, lecz by pozbyć się nieznośnego stanu.

W ciężkich przypadkach objawy depresyjne po odstawieniu mogą wiązać się z myślami samobójczymi. To rzadkie, ale opisane w literaturze powikłanie, które wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Zwrócenie się po pomoc to oznaka odpowiedzialnego podejścia do siebie, a nie słabości.

Leczenie obejmuje ocenę statusu hormonalnego przez endokrynologa i, w razie potrzeby, pracę z psychiatrą lub psychoterapeutą. Samoleczenie innymi preparatami hormonalnymi bez diagnostyki zwykle jedynie przedłuża problem.

Wnioski redakcji

Androgeny, w tym masteron propionian, wpływają na mózg przez receptory androgenowe w strefach regulujących emocje, motywację i sen. Reakcja jest bardzo indywidualna.

Badania kontrolowane ponadfizjologicznych dawek testosteronu pokazują możliwość hipomanii i podwyższonej reaktywności agresywnej u części osób. Swoistych danych dotyczących drostanolonu nie ma, a popularne twierdzenia o jego szczególnej «złości» nie zostały naukowo potwierdzone.

Zaburzenia snu, w tym bezdech, oraz depresja po odstawieniu to dwa niedoceniane rodzaje ryzyka, które wymagają uwagi i, w razie potrzeby, fachowej pomocy.

Polecamy również przeczytać nasze artykuły o regeneracji organizmu po stosowaniu steroidów anabolicznych, o masteron propionianie i męskiej płodności oraz o interakcji masteronu z alkoholem i lekami.

Bibliografia

1. Pope HG Jr, Kouri EM, Hudson JI. Effects of supraphysiologic doses of testosterone on mood and aggression in normal men: a randomized controlled trial. Arch Gen Psychiatry. 2000;57(2):133–140.
2. Piacentino D, Kotzalidis GD, Del Casale A, et al. Anabolic-androgenic steroid use and psychopathology in athletes. A systematic review. Curr Neuropharmacol. 2015;13(1):101–121.
3. Kanayama G, Hudson JI, Pope HG Jr. Long-term psychiatric and medical consequences of anabolic-androgenic steroid abuse: a looming public health concern? Drug Alcohol Depend. 2008;98(1–2):1–12.
4. Pope HG Jr, Wood RI, Rogol A, et al. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev. 2014;35(3):341–375.
5. Liu PY, Yee B, Wishart SM, et al. The short-term effects of high-dose testosterone on sleep, breathing, and function in older men. J Clin Endocrinol Metab. 2003;88(8):3605–3613.
6. Bhasin S, Brito JP, Cunningham GR, et al. Testosterone therapy in men with hypogonadism: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(5):1715–1744.